ഭക്ഷണം, റീട്ടെയിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഫ്രാഞ്ചൈസി എടുത്ത് സംരംഭം തുടങ്ങുന്നവർ കേരളത്തിൽ കൂടിവരികയാണ്. എന്നാൽ പലരും ശ്രദ്ധിക്കാത്ത ഒരു കാര്യമുണ്ട്: ഫ്രാഞ്ചൈസി വാങ്ങുമ്പോൾ നിങ്ങൾ ബ്രാൻഡ് വാങ്ങുന്നില്ല. നിശ്ചിത കാലത്തേക്ക്, നിശ്ചിത പ്രദേശത്ത്, നിശ്ചിത ആവശ്യത്തിന് ആ പേരും ലോഗോയും ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അനുമതി മാത്രമാണ് കിട്ടുന്നത്. ഉടമസ്ഥത സാധാരണയായി ഫ്രാഞ്ചൈസറുടെ പക്കൽ തന്നെ തുടരും.
ബിസിനസ്, ബ്രാൻഡ് കൺസൾട്ടന്റും രജിസ്റ്റേഡ് ട്രേഡ് മാർക്ക് ഏജന്റുമായ സിജു രാജൻ ധനം ഓൺലൈനിൽ എഴുതിയ കോളത്തിലാണ് (2026 നവംബർ 13) ഈ വിഷയം വിശദീകരിക്കുന്നത്. ഫ്രാഞ്ചൈസി നൽകുന്നവരുടെ ഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് ഡോ. ചാക്കോച്ചൻ മത്തായി അതേ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ എഴുതിയ കോളവും (നവംബർ 2) ഇവിടെ ആധാരമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് പൊതുവിവരമാണ്, നിയമോപദേശമല്ല.
30 ലക്ഷം മുടക്കിയ ഒരു റസ്റ്റോറന്റിന്റെ ഉദാഹരണം
കോളത്തിലെ സാങ്കൽപ്പിക ഉദാഹരണം ഇങ്ങനെ: ഒരാൾ 30 ലക്ഷം രൂപ മുടക്കി പ്രശസ്ത ബ്രാൻഡിന്റെ റസ്റ്റോറന്റ് ഫ്രാഞ്ചൈസി എടുക്കുന്നു. ഫീസ് അടച്ചു, ഇന്റീരിയർ ചെയ്തു, ജീവനക്കാരെ നിയമിച്ചു. മൂന്ന് വർഷം കൊണ്ട് നൂറുകണക്കിന് സ്ഥിരം ഉപഭോക്താക്കളായി. അപ്പോഴാണ് ഒരു തർക്കം; കരാർ റദ്ദായി. ഫർണിച്ചറും അടുക്കള ഉപകരണങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റേതു തന്നെ. പക്ഷേ ഉപഭോക്താക്കളെ ആകർഷിച്ച പേര് ഇനി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിഞ്ഞെന്നു വരില്ല.
പണം മുടക്കും മുമ്പ് നോക്കേണ്ട ഏഴ് കാര്യങ്ങൾ
- സാമ്പത്തിക കണക്ക്: ഫ്രാഞ്ചൈസി ഫീസ്, റോയൽറ്റി, പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന വിറ്റുവരവ്, മുടക്കുമുതൽ തിരിച്ചുകിട്ടാനുള്ള കാലം. ഇത് എല്ലാവരും നോക്കും; പക്ഷേ ഇത് മാത്രം പോരാ.
- ട്രേഡ്മാർക്ക് ഉടമസ്ഥത: ഫ്രാഞ്ചൈസർക്ക് ആ പേരിൽ ട്രേഡ്മാർക്ക് ഉണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ലൈസൻസ് നൽകാൻ നിയമപരമായ അധികാരമുണ്ടോ എന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.
- ലൈസൻസ് അവകാശങ്ങൾ: പേര്, ലോഗോ, പാക്കേജിങ് എന്നിവ എങ്ങനെ, എത്ര കാലം ഉപയോഗിക്കാം.
- പ്രദേശ അവകാശം: നിങ്ങളുടെ പ്രദേശത്ത് അതേ ബ്രാൻഡിന്റെ മറ്റൊരു ഔട്ട്ലെറ്റ് അനുവദിക്കുമോ.
- ബൗദ്ധിക സ്വത്തിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ: റെസിപ്പി, പരിശീലന മാന്വൽ, സോഫ്റ്റ്വെയർ, സപ്ലയർ വിവരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഉപയോഗ വ്യവസ്ഥകൾ.
- കരാർ അവസാനിപ്പിക്കൽ: ഏതെല്ലാം സാഹചര്യങ്ങളിൽ കരാർ റദ്ദാക്കാം, അതിനുശേഷം എന്തെല്ലാം ചെയ്യാം, ചെയ്യരുത്.
- ഡിജിറ്റൽ ആസ്തികൾ: ഇൻസ്റ്റഗ്രാം അക്കൗണ്ട്, ഗൂഗിൾ ബിസിനസ് പ്രൊഫൈൽ, വെബ്സൈറ്റ്, ഉപഭോക്തൃ ഡേറ്റ എന്നിവ കരാർ കഴിഞ്ഞാൽ ആരുടേത്.
ട്രേഡ്മാർക്ക് പരിശോധന എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം
സ്വന്തം പേരിന് ട്രേഡ്മാർക്ക് സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാതെ പല നഗരങ്ങളിൽ ഫ്രാഞ്ചൈസി നൽകുന്ന കമ്പനികളുണ്ടാകാം. അതേ പേരിലോ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്ന സമാന പേരിലോ മറ്റൊരാൾക്ക് മുൻഗണനാ അവകാശമുണ്ടെങ്കിൽ ശൃംഖല മുഴുവൻ നിയമക്കുരുക്കിലാകും. അതിനാൽ സാമ്പത്തിക പരിശോധന പോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് ട്രേഡ്മാർക്ക് പരിശോധനയും എന്ന് കോളം പറയുന്നു.
ഇന്ത്യൻ ട്രേഡ്മാർക്ക് നിയമത്തിൽ അംഗീകൃത ഉപയോഗത്തിന് രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്. ഉടമയുടെ രേഖാമൂലമുള്ള സമ്മതത്തോടെയുള്ള ‘പെർമിറ്റഡ് യൂസ്’ ആണ് ഒന്ന്. 1999-ലെ ട്രേഡ് മാർക്സ് ആക്ട് പ്രകാരം ട്രേഡ് മാർക്സ് രജിസ്ട്രിയിൽ ‘രജിസ്റ്റേഡ് യൂസർ’ ആയി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതാണ് മറ്റൊന്ന്. രജിസ്റ്റേഡ് യൂസർക്ക് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ലംഘനത്തിനെതിരെ നടപടി തുടങ്ങാനുള്ള അവകാശമടക്കം നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ കിട്ടും. എല്ലാ ഫ്രാഞ്ചൈസിക്കും ഈ രജിസ്ട്രേഷൻ നിർബന്ധമല്ല. രണ്ടിലും ഉടമസ്ഥത ഫ്രാഞ്ചൈസിക്ക് കൈമാറുന്നില്ല.
കരാർ കഴിഞ്ഞാൽ
അനുമതിയില്ലാതെ പഴയ പേരോ ലോഗോയോ ബ്രാൻഡഡ് പാക്കേജിങ്ങോ തുടർന്നും ഉപയോഗിച്ചാൽ നിയമനടപടി നേരിടേണ്ടി വരാം. മറ്റൊരു പേരിൽ സമാന ബിസിനസ് തുടങ്ങാമോ എന്നത് കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെയും രഹസ്യ വിവരങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തെയും ബാധകമായ നിയമത്തെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. കരാറിന് ശേഷമുള്ള മത്സര വിലക്കുകൾക്ക് ഇന്ത്യയിൽ നിയമപരമായ പരിമിതികളുണ്ടെന്നും കോളം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
സ്വന്തം ബിസിനസ് ഫ്രാഞ്ചൈസി ആക്കാൻ ആലോചിക്കുന്നവർക്ക്
വിജയിച്ച ഒരു കട തനിയെ വിജയിക്കുന്ന ഫ്രാഞ്ചൈസി ആകില്ല എന്നാണ് ഡോ. ചാക്കോച്ചൻ മത്തായിയുടെ കോളത്തിന്റെ കാതൽ. ആദ്യ ഔട്ട്ലെറ്റിന് പുറത്തും അതേ ഫലം കിട്ടുമോ എന്ന് ഒരു പൈലറ്റ് യൂണിറ്റ് നടത്തി പരീക്ഷിക്കണം. പൈലറ്റിൽ പരിശോധിക്കേണ്ടവ:
- സംവിധാനങ്ങൾ: ബില്ലിങ് (പി.ഒ.എസ്.), അക്കൗണ്ടിങ്, സ്റ്റോക്ക് നിയന്ത്രണം.
- പ്രവർത്തനം: സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കൽ, ഉപകരണങ്ങൾ, ഉൽപ്പാദന രീതി, ദൈനംദിന കാര്യക്ഷമത.
- ആളുകൾ: നിയമനം, പരിശീലനം, പിന്തുണ.
- വളർച്ച: മാർക്കറ്റിങ്, ഉപഭോക്തൃ പ്രതികരണം, പ്രധാന പ്രകടന സൂചികകൾ.
ഒരു ഔട്ട്ലെറ്റിൽ ചെറുതായി തോന്നുന്ന പ്രശ്നം പല ഔട്ട്ലെറ്റുകളിലേക്ക് പടരുമ്പോൾ വലിയ നഷ്ടമാകും. ഒരു മോശം ഔട്ട്ലെറ്റ് മുഴുവൻ ബ്രാൻഡിന്റെയും പേര് കെടുത്തുമെന്നതിനാൽ ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങളും പരിശീലന സംവിധാനവും ഫ്രാഞ്ചൈസർ ഉറപ്പാക്കണം.
ചുരുക്കത്തിൽ
കടയും ഉപകരണങ്ങളും സ്റ്റോക്കും നിങ്ങളുടേതാകാം; ഉപഭോക്താക്കളെ കൊണ്ടുവരുന്ന പേര് മറ്റൊരാളുടേതാണ്. ഈ വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കി മാത്രം ഒപ്പിടുക. വലിയ തുക മുടക്കും മുമ്പ് കരാർ ഒരു അഭിഭാഷകനെയും ട്രേഡ്മാർക്ക് വിദഗ്ധനെയും കാണിച്ച് പരിശോധിപ്പിക്കുന്നതാണ് സുരക്ഷിതം.
ഉറവിടങ്ങൾ
- Dhanam Online: Buying a franchise is not buying a brand (column by Siju Rajan), 13 November 2026
- Dhanam Online: Before you franchise your business, test if it really works (column by Dr Chackochen Mathai), 2 November 2026
ചിത്രം: Blogtrepreneur, Wikimedia Commons (CC BY 2.0)



